• Noor Teulings

Kun je zelf iets doen om meer eitjes te krijgen?

De heilige graal van de vruchtbaarheid: een heleboel hoge kwaliteit eicellen. Je vruchtbaarheid wordt met name bepaald door je genen en je leeftijd. De Grip test geeft je inzicht in hoeveel eitjes je hebt, maar.. kun je zelf iets doen om het aantal eitjes dat je hebt te vergroten? Wij hebben voor je naar de data gekeken en de boel op een rijtje gezet.

AMH & ovarieel reserve Allereerst: hoe testen we je hoeveelheid eitjes eigenlijk? We moeten een betrouwbare maat hebben voor het testen van je ovarieel reserve (de hoeveelheid eitjes), om te zeggen welke factoren dit beïnvloeden. De beste voorspeller die we momenteel hebben, is AMH.


Anti Müller-Hormoon (AMH dus) wordt aangemaakt door de kleine, onrijpe eiblaasjes (follikels) in je eierstok en correspondeert daardoor met de hoeveelheid eitjes die je hebt. Het idee is: minder eitjes, minder eiblaasjes en dus ook minder AMH. AMH is momenteel de meest accurate voorspeller van je ovarieel reserve (1). Hierdoor kunnen we inschatten


  • Of je op een gemiddelde leeftijd in de overgang zult raken (een lager AMH betekent dat de overgang dichterbij is) (2)

  • Hoe je zal reageren op de hormoonstimulatie als je een IVF behandeling ondergaat of als je je eitjes wil laten invriezen (een hoger AMH betekent dat je vaak meer eicellen in een stimulatie ronde kan oogsten dan met een laag AMH) (3,4)


Belangrijk is dat je AMH niet kan voorspellen wat de kans is dat je nu zwanger wordt. Om zwanger te worden heb je niet alleen een goede kwantiteit eitjes nodig, maar ook een goede kwaliteit. Helaas is er geen enkele test die iets kan zeggen over de kwaliteit van jouw eicellen. (Plus, vergeet niet dat er ook nog goed zaad nodig is!)


Je ovarieel reserve en hoe snel dit afneemt wordt voornamelijk bepaald door je leeftijd en je genen.



Aangepast van: Wallace W, Kelsey T. Human Ovarian Reserve from Conception to the Menopause. PLoS ONE 2010; 5(1)


Maar jouw gedrag kan je ovarieel reserve ook beïnvloeden. We kijken hieronder naar hormonale anticonceptie, je BMI, je dieet / eetgewoontes, en tot slot naar de invloed van roken.


Feit of fictie: heeft je gedrag invloed op je eicelvoorraad?

FEIT: hormonale anticonceptie

Hormonale anticonceptie verlaagt je AMH waarde door de onderdrukking van je hypofysehormonen. Je hypofyse produceert Follikel Stimulerend Hormoon (wat precies doet wat de naam zegt), maar wanneer je bijvoorbeeld aan de pil bent produceer je minder FSH. Deze follikels produceren het AMH, dus minder follikels = lager AMH.


Gemiddeld neemt je AMH waarde af met 19% vergeleken met wanneer je geen hormonale anticonceptie gebruikt (5). Maar maak je geen zorgen, wanneer je stopt met de anticonceptie zal je AMH waarde binnen 3-6 maanden terug zijn op ‘jouw oude niveau’ (5,6).



BEETJE FEIT, BEETJE FICTIE: je BMI

De link tussen je AMH waarde en je BMI is gecompliceerd. Er zijn studies die geen associatie tussen BMI en AMH vinden (7), maar er zijn ook studies die een lager AMH vinden als je BMI hoger is (8-10). AMH waarden in vrouwen die een gastric bypass ondergingen, waren na de operatie (en dus na veel gewichtsverlies) hoger dan voor de operatie (11), maar realiseer je goed dat dit natuurlijk een extreem voorbeeld is. Tot nu toe is er geen bewijs dat een paar kilo verliezen een groot effect heeft op je AMH waarden, dus kom maar door met dat #quarantainebakken!



FICTIE: eetgewoonten

Het is momenteel onmogelijk op op basis van wetenschappelijk onderzoek iets te zeggen over de relatie tussen je dieet en je ovarieel reserve. De studies die dit onderzocht hebben gebruiken vaak FSH als proxy voor ovarieel reserve (12), maar FSH is niet stabiel tijdens je menstruele cyclus.


Daarnaast zijn er zo veel verschillende manieren van het studeren van eetgewoontes, dat het moeilijk is om studies met elkaar te vergelijken. Ondanks het gebrek aan bewijs dat het je ovarieel reserve beinvloedt, is gezond en gevarieerd eten natuurlijk goed voor je algehele fysieke en mentale gezondheid!


FEIT: roken

Het komt waarschijnlijk niet als een verrassing dat roken een negatieve invloed heeft op je fertiliteit. Een meta-analyse (een studie die op een slimme statistische manier alle studies over een onderwerp samenvat) laat zien dat vrouwen die roken gemiddeld 1-2 jaar eerder in de overgang raken dan vrouwen die nooit hebben gerookt (13). Omdat de overgang het moment is waarop je eitjes-pool leeg is, lijkt het er dus op dat roken zorgt voor een snellere daling van je ovarieel reserve. Een studie volgde vrouwen gedurende 15 jaar en vond dat vrouwen die roken een snellere afname van hun AMH hadden dan vrouwen die niet roken (14). Twee andere studies laten ook een lager AMH zien in vrouwen die roken, vergeleken met een andere groep vrouwen die niet roken. Het goede nieuws is dat dit effect niet werd gezien in vrouwen die vroeger rookte (14,15), maar nu gestopt zijn. Het is nooit te laat is om te stoppen met roken om je eitjes een boost te geven!





Samenvattend: als je een (onverwacht) laag AMH blijkt te hebben zijn er een aantal dingen die je kan doen: stop je hormonale anticonceptie voor een paar maanden en test opnieuw om te zien of je AMH waarden daarvan omhoog gaan - zo weet je wat je ‘onderliggende’ normaal is. Het grootste plezier wat je je eierstokken kan doen, is om te stoppen met roken. Er is momenteel te weinig wetenschappelijk bewijs dat je eetgewoonte of je BMI een effect zou hebben, dus daar hoef je je geen zorgen over te maken.



Referenties:

1. Broer SL, Broekmans FJ, Laven JS, Fauser BC. Anti-Müllerian hormone: ovarian reserve testing and its potential clinical implications. Human reproduction update. 2014;20(5):688-701.


2. Depmann M, Eijkemans MJ, Broer SL, Tehrani FR, Solaymani-Dodaran M, Azizi F, et al. Does AMH relate to timing of menopause? Results of an individual patient data meta-analysis. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2018;103(10):3593-600.


3. Broer S, Dolleman M, Opmeer B, Fauser B, Mol B, Broekmans F. AMH and AFC as predictors of excessive response in controlled ovarian hyperstimulation: a meta-analysis. Human reproduction update. 2011;17(1):46-54.


4. Elgindy EA, El-Haieg DO, El-Sebaey A. Anti-Müllerian hormone: correlation of early follicular, ovulatory and midluteal levels with ovarian response and cycle outcome in intracytoplasmic sperm injection patients. Fertility and sterility. 2008;89(6):1670-6.


5. Birch Petersen K, Hvidman H, Forman J, Pinborg A, Larsen E, Macklon K, et al. Ovarian reserve assessment in users of oral contraception seeking fertility advice on their reproductive lifespan. Human Reproduction. 2015;30(10):2364-75.


6. Dolleman M, Verschuren W, Eijkemans M, Dollé M, Jansen E, Broekmans F, et al. Reproductive and lifestyle determinants of anti-Müllerian hormone in a large population-based study. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2013;98(5):2106-15.


7. Hardy R, Mishra GD, Kuh D. Body mass index trajectories and age at menopause in a British birth cohort. Maturitas. 2008;59(4):304-14.


8. Freeman EW, Gracia CR, Sammel MD, Lin H, Lim LC-L, Strauss III JF. Association of anti-mullerian hormone levels with obesity in late reproductive-age women. Fertility and sterility. 2007;87(1):101-6.


9. Steiner AZ, Stanczyk FZ, Patel S, Edelman A. Antimullerian hormone and obesity: insights in oral contraceptive users. Contraception. 2010;81(3):245-8.


10. Bleil ME, Gregorich SE, Adler NE, Sternfeld B, Rosen MP, Cedars MI. Race/ethnic disparities in reproductive age: an examination of ovarian reserve estimates across four race/ethnic groups of healthy, regularly cycling women. Fertility and sterility. 2014;101(1):199-207.


11. Pilone V, Tramontano S, Renzulli M, Monda A, Cutolo C, Romano M, et al. Evaluation of anti-Müller hormone AMH levels in obese women after sleeve gastrectomy. Gynecological Endocrinology. 2019;35(6):548-51.


12. Moslehi N, Mirmiran P, Tehrani FR, Azizi F. Current evidence on associations of nutritional factors with ovarian reserve and timing of menopause: a systematic review. Advances in nutrition. 2017 Jul;8(4):597-612.


13. Sun L, Tan L, Yang F, Luo Y, Li X, Deng H-W, et al. Meta-analysis suggests that smoking is associated with an increased risk of early natural menopause. Menopause. 2012;19(2):126-32.


14. Sowers MR, McConnell D, Yosef M, Jannausch ML, Harlow SD, Randolph Jr JF. Relating smoking, obesity, insulin resistance and ovarian biomarker changes to the final menstrual period (FMP). Annals of the New York Academy of Sciences. 2010;1204:95.


15. Plante BJ, Cooper GS, Baird DD, Steiner AZ. The impact of smoking on antimüllerian hormone levels in women aged 38 to 50 years. Menopause (New York, NY). 2010;17(3):571.



Thank you for joining the Grip community.

Grip Fertility tests are intended exclusively for wellness monitoring. The tests are not to be used for diagnosis or to replace a consultation with a doctor. 

Grip logo.png

Get Grip.