• Luuke Westelaken

Trouw: "Daan Borrel (30) deed een doe-het-zelf-vruchtbaarheidstest om te zien hoelang ze nog ‘had’".

Journalist Daan Borrel schreef voor Trouw een essay over haar ervaring met de Grip test en vroeg verschillende specialisten waaronder onze eigen Dr. Noor Teulings en Grip-ervaringsdeskundige Zoë Sabajo naar hun mening over de test.




Daan Borrel (30) deed thuis een test om te zien of ze snel zwanger moet worden. Bracht het de ‘grip’ die het belooft?


Toen Anne Marie Droste (31) anderhalf jaar terug in Singapore woonde, begon ze zich af te vragen hoelang ze nog vruchtbaar was. Kon ze nog een paar jaar doorleven op deze toer – reizen, wonen en werken in het buitenland – moest ze haar eitjes invriezen, of kon ze beter linea recta terug naar huis en beginnen aan een gezin? Een lokale huisarts verwees haar direct door naar een ivf-kliniek, waar ze werd getest op mogelijke oorzaken van onvruchtbaarheid. Uit de uitslag bleek dat Droste geen hormonale afwijkingen had en haar vruchtbaarheid op een gemiddelde leeftijd af zou nemen. Het plan om eitjes te laten invriezen, veegde ze van tafel.


Droste kwam evengoed terug naar Nederland. Hier constateerde ze bij haar vriendinnen dezelfde behoefte aan concrete informatie, en het gebrek van de reguliere zorg om daarin te voorzien. Anders dan in Singapore, worden vrouwen in Nederland pas getest als ze zonder resultaat al een aantal maanden zwanger proberen te raken. Gek, vond Droste: waarom kunnen vrouwen wel zien hoeveel stappen ze op een dag zetten, precies meten hoeveel calorieën ze binnen krijgen, maar hebben ze geen toegang tot data over hun eigen vruchtbaarheid? En zo besloot Droste, samen met arts-assistent Noor Teulings (31), om zélf een ‘vruchtbaarheidskit’ op de markt te brengen onder de naam Grip. Prijs: 159 euro. Voor alle bezorgde (en niet armlastige) vrouwen die willen weten hoelang ze nog kunnen wachten.


Zorgen over hoelang nog vruchtbaar

Ik (30) ben er precies zo een. Opgegroeid met het idee dat mijn vruchtbaarheid een groot kostbaar bezit is als vrouw – door de media, films, opmerkingen – maak ik me soms best zorgen hoelang ik nog vruchtbaar ben. Want ja, ik wil graag een kind. Tegelijkertijd wil ik óók graag een gelijkwaardige relatie, een sociaal (en autonoom) leven én een carrière. Alleen al die laatste combinatie lijkt in onze samenleving niet altijd samen te gaan. En net als Droste, herken ik deze onzekerheid en onrust bij veel vrouwen om mij heen.


Omdat ik regelmatig schrijf over het vrouwelijk lijf werd ik een paar maanden geleden door haar benaderd. Ik mocht de test gratis doen, mits ik er een instagrampost aan zou wijden, of als ik, zoals ik zelf voorstelde, er een artikel over zou schrijven. Natuurlijk zag ik hun commerciële belang, maar ik hoorde vooral oprechte vrouwen die met dezelfde onzekerheden en verlangens zaten als ik. Uiteindelijk betaalt de krant trouwens.


De uitslag komt per beveiligde pdf

De doe-het-zelf-vruchtbaarheidstest werkt simpel. Gewoon thuis wat bloed in een buisje stoppen, en opsturen naar het lab. Daar testen ze verschillende dingen: de hoogte van het Anti-Müller-Hormoon ofwel AMH; een diagnostisch middel om het aantal eicellen van een vrouw te voorspellen, de hoogte van het LH-hormoon en mijn testosteronniveau. Ook wordt gekeken of ik een trage schildklier heb, of verstopte eileiders door chlamydia. De uitslag wordt opgestuurd per beveiligde PDF, daarna is een gesprek mogelijk. Eindelijk grip op mijn vruchtbaarheid!


Maar krijg ik wel grip door deze test? Een rondgang langs verschillende artsen leert dat vrouwelijke fertiliteit een grillig en complex fenomeen is, en de scepsis is dan ook groot. “Het is onmogelijk om aan de hand van deze combinatie van testen te voorspellen op welke leeftijd je onvruchtbaar wordt”, zegt bijvoorbeeld Nils Lambalk, gynaecoloog en hoogleraar voortplantingsgeneeskunde bij het Amsterdam UMC. Hij doelt vooral op de AMH-test; het stokpaardje van Grip, die de voorraad eitjes van een vrouw zou weergeven. AMH wordt uitgescheiden door groeiende follikels; de zakjes waarin eicellen zitten. Hoe hoger de AMH-waarde, is het idee, hoe meer aanwezige follikels, hoe groter de eicelvoorraad, hoe beter de vruchtbaarheid.


Toen dit hormoon jaren geleden werd ontdekt, vertelt ook Frank Broekmans – gynaecoloog, hoogleraar voorplantingsgeneeskunde bij het UMC Utrecht én adviseur van Grip – stond de wereld op z’n kop. “We dachten dat we met behulp van dit hormoon zoveel konden zeggen over vruchtbaarheid. Maar dat is erg tegengevallen.” Zo bleek uit een Amerikaanse studie uit 2017 dat vrouwen met een lage AMH-waarde niet minder snel zwanger werden. Conclusie: het gaat niet alleen om de kwantiteit, maar ook om de kwaliteit van de eitjes.


Gynaecoloog en specialist voortplantingsgeneeskunde Annemiek Nap van het Rijnstate ziekenhuis legt het gebrek aan betrouwbaarheid van de AMH-test anders uit: “Iedere vrouw heeft een persoonlijke vruchtbaarheidscurve. Het kan bijvoorbeeld dat jouw ovariële reserve (de voorraad eicellen in de eierstokken van een vrouw red.) nu heel hoog is, dat je op je piek zit, maar dat vanaf morgen de daling inzet.” Een gevaar is volgens Nap dat vrouwen onterecht denken dat ze nog wel ‘even’ hebben. Je zou wel je eigen data kunnen verzamelen, door jezelf jaarlijks te testen. Maar ja: dan moet je wel diep in je buideltje tasten.


Beter kun je ‘gewoon’ vroeg beginnen

Ook de andere testen in de kit helpen vrouwen in deze context volgens artsen niet veel verder. Beter kun je, in plaats van je te laten testen, ‘gewoon’ beginnen met die kinderen, vinden zij. Lambalk, Nap en Broekmans adviseren onafhankelijk: als je kinderen wilt, is het handig om iets voor je dertigste te beginnen. Lambalk grinnikend: “Kinderen komen toch nooit uit”. Laat dat nou precies het antwoord zijn waar de meeste vrouwen geen behoefte aan hebben. Ja-ha, we weten het: hoe eerder beginnen, hoe beter. Maar we willen nog niet beginnen, we willen advies tot wanneer we kunnen wachten. En het liefst in concrete cijfers.


Naast dat vrouwen meer controle willen, hebben veel vrouwen ook behoefte aan meer kennis over hun lichaam. Zoals Zoë Sabajo (26). “De laatste keer dat ik iets leerde over vruchtbaarheid was in de tweede klas, dat is toch vreemd.” Sabajo wil nu nog geen kinderen, maar deed de Grip-test toch een paar maanden geleden. Ze komt uit een Indonesisch-Chinees-Surinaamse familie waarin wordt verwacht dat je jong met kinderen begint: Sabajo dacht tot voor kort over vruchtbaarheid dat “het bij alle leeftijden boven de 24 jaar foute boel was”. De positieve Griptest en het gesprek achteraf leverde haar de kennis op waar ze behoefte aan had.


Ik wil ‘slagen’ voor de test

Wat doe ík met mijn resultaten?, denk ik als ik op de derde dag van mijn menstruatie thuis aan mijn eettafel bloed van mijn ringvinger in een buisje wring. Op het online forum van Grip waar vrouwen zichzelf kunnen voorstellen en elkaar tips geven, heb ik gelezen dat dit nogal een klusje is; ‘zorg vooral dat je niet alleen bent’. En dus ‘helpt’ mijn huisgenoot – ook dertig. We bespreken wat ik doe als de resultaten tegenvallen. Begin ik dan direct aan kinderen? Kan ik mijn geliefde daartoe dwingen? Maakt hij zich weleens zorgen over zijn vruchtbaarheid? Volgens mij niet – terwijl de oorzaak van een derde van niet lukkende zwangerschappen bij de man ligt. Waarom lijkt dit dan alleen een probleem van vrouwen?


Vreemd genoeg voel ik een lichte prestatiedruk. Ik weet inmiddels dat de uitslag geen waterdichte voorspellingen doet, toch wil ik graag ‘slagen’ voor de test. Ik wil een ‘goede’ vrouw zijn. In andere woorden: flink vruchtbaar. Een week later komt de uitslag in mijn mailbox. Mijn AMH-waarde (5.26 ng/ml) is te hoog om iets te zeggen over mijn vruchtbaarheid, maar in combinatie met mijn hoge testosterongehalte (2.1 nmol/l) heb ik vermoedelijk PCOS: een hormonale disbalans waardoor het kan zijn dat je niet elke maand ovuleert omdat je follikels niet goed groeien.


Dit komt niet als een verrassing: toen ik anderhalf jaar geleden een echo liet maken van mijn eierstokken omdat ik onregelmatig ongesteld werd, was daarop al een hoog aantal cysten zichtbaar. Omdat mijn cyclus inmiddels weer regelmatig is, hoopte ik dat het syndroom verdwenen was. Ik schrik daardoor best. Gelukkig zijn volgens de test mijn schildklier en eierstokken oké. De cijfers zelf zeggen me trouwens niks, ik moet vertrouwen op de uitleg van Grip in het automatisch opgemaakte PDF-bestand.


“Je moet de resultaten ook altijd in context zien”, zegt Noor Teulings; de arts-assistent van Grip met wie elke vrouw een gesprek krijgt om haar uitslag te bespreken. “Daarom willen we ook meer van je voorgeschiedenis weten. Heb je een onregelmatige menstruatie? Heb je angsten of klachten?” Ze zegt dat mijn resultaten geen zekerheid op PCOS bieden. En dat ik hiermee alsnog zwanger kan raken.


Een gesprek over vruchtbaarheid faciliteren

Moet je zo’n test wel aanbieden als de uitslag voor zoveel verschillende interpretaties vatbaar is, vraag ik haar. Volgens Teulings wel. “Deze test zorgt voor bewustzijn. Wij willen het gesprek over vruchtbaarheid faciliteren. Onze boodschap is: je hoeft je niet te schamen als je hier meer over wilt weten.” Volgens Teulings hebben we het in onze samenleving voornamelijk over de problemen rondom vruchtbaarheid, over de keren dat het níet lukt. “We praten niet over wat je wél kan weten. Terwijl veel vrouwen daar behoefte aan hebben.” Ze denkt niet dat vrouwen achteloos worden door de test: uit eigen onderzoek bleek dat 78 procent van de vrouwen drie maanden na de test juist eerder met kinderen wil beginnen.


Frank Broekmans, de gynaecoloog, hoogleraar en adviseur van Grip, denk dat Grip vooral een taak uitvoert die de overheid links laat liggen. Broekmans: “De Nederlandse overheid doet veel bevolkingsonderzoek op het gebied van bijvoorbeeld darmkanker, baarmoederhals- en borstkanker. Preventie van ongewenste kinderloosheid zou best in dat rijtje mogen. Kinderloosheid mag dan geen ziekte zijn, het zorgt wel voor een daling van de levenskwaliteit.” Grip probeert vrouwen – in tegenstelling tot de overheid – wél bewust te maken van hun vruchtbaarheid. “In de Nederlandse gezondheidszorg gaat veel geld en onderzoek naar het einde van het leven, en maar weinig naar het begin.” AMH zegt helaas niet veel, maar wel meer dan niks.


Mijzelf gaf de test uiteindelijk niet veel ‘grip’, maar ik zie dat het sommige vrouwen wél verder brengt. En minstens zo belangrijk: het maakt debat los. Discussies die hopelijk antwoord gaan geven op de vraag hoe we vrouwen (en mannen) beter kunnen informeren over hun (on)vruchtbaarheid, én hoe we onze samenleving kunnen indelen op vrouwen die carrière willen maken (of reizen, of zoeken naar een geschikte mee-opvoeder) maar voor wie een dalende vruchtbaarheid óók onvermijdelijk is. Vruchtbaarheid is namelijk niet alleen een probleem van vrouwen, maar van een maatschappij.


Benieuwd of de Grip test iets voor jou is? Doe hier onze quiz! Het hele artikel is ook hier te lezen, bedankt Daan!


Thank you for joining the Grip community.

Grip Fertility tests are intended exclusively for wellness monitoring. The tests are not to be used for diagnosis or to replace a consultation with a doctor. 

Grip logo.png

Get Grip.